Rezime: Kilè nou bezwen tradui yon lang? Lè yon lang devlope yon varyete aksan, apre sa dyalèk, apre sa lang separe.
"Devlopman aksan se premye etap nan chanjman lang." Sa gen senk san ane, lang tankou angle, neyèlandè ak syèd te an reyalite dyalèk menm lang lan, men natirèlman, apre sa yo te divèsifye avèk tan." - Jonathan Harrington, lengwis Inivèsite Minik
Angle, alman modèn, neyèlandè, danwa, syèd ak norvejyen tout devlope apati yon lang jèrmanik komen. Men, kijan pwosesis sa a fonksyone? Ki jan aksan yo evolye pou vin gen diferans lang rejyonal yo, ki answit vin tounen dyalèk, ki apre sa vin tounen lang distenk ki kounye a bezwen tradui pou yo ka konprann?
Resaman, lengwis Jonathan Harrington nan Inivèsite Minik ak ekip li a te pibliye yon rechèch sou kijan aksan yo fòme avèk eksperyans sa a. Manm ekip British Antarctic Survey la, ki pale ak plizyè aksan angle, pase sezon ivè yo izole de lòt moun ki pale angle. Chèchè yo te ba yo ekipman anrejistreman epi yo te anrejistre yon lis mo anvan yo te ale nan Antatik. Apre sa, kat fwa pandan sejou yo a, yo te re-anrejistre menm lis mo sa a. Analiz anrejistreman yo te montre ke, avèk letan, aksan yo te vin pi sanble. E petèt yon aspè ki pi enteresan nan etid sa a se lefèt ke chèchè yo te itilize yon modèl enfòmatik ki te predi "...byen byen..." chanjman fonetik yo te obsève nan anrejistreman yo apre sa.
Gade etid la, [Chanjman fonetik nan yon ivè Antatik] Chanjman fonetik nan yon ivè Antatik
Koute yon [entèvyou ak yon lengwis, Jonathan Harrington] entèvyou ak yon lengwis, Jonathan Harrington
Yon lòt etid diferan te bay rezilta menm jan an. Te gen yon sèl sijè tès, Elizabèt II, rèn Angletè a. Menm chèchè a, Jonathan Harrington, ansanm ak Sallyanne Palethorpe ak Catherine I. Watson, te jwenn aksè a trant ane anrejistreman Rèn nan k ap bay mesaj Nwèl anyèl li yo. Ki chanjman ki te ka jwenn nan pwononsyasyon li avèk tan? Yo te jwenn ke aksan li te chanje pou l pi byen sanble ak aksan yo rele Standard Southern-Britanic la. Li te sonnen mwens chik pandan tan t ap pase.
Egzanp ki anwo yo se sèlman yon ti moman, konpare ak tan li pran pou yon lang apa evolye. Pandan ke nan ka ekstrèm yo aksan ka enkonpreyansib pou kèk nan nou, anjeneral yon moun ki soti nan eta nan nò peyi Etazini konprann yon moun ki soti nan eta nan sid yo. Nou poko bezwen tradui sa n ap di a.
Men imajine yon fim pòs-apokaliptik kote pa gen entènèt, radyo oswa transpò nan divès pati nan peyi a. Nan san ane, petèt plis, ta gen diferans byen klè nan lang nou yo. Premyèman, ta gen diferan aksan. Apre sa, ta gen dyalèk ki ta toujou konpreyansib pou tout moun. Epi finalman, nou ta evolye pou nou gen diferan lang ki ta bezwen tradui.
Faktè ki lakòz lang parèt yo enkli enfliyans ekspozisyon a lòt lang (èske pa vre?), anviwònman, ak klima. Dènye sa a ap resevwa atansyon chèchè nan Inivèsite Nouvo Meksik. Yo te egzamine 628 lang atravè lemond, epi yo te konpare prevalans vwayèl ak konsòn yo ak kondisyon klimatik ak anviwònman kote yo te pale chak lang. Yo te jwenn ke lang ki gen pwopriyete akoustik sanblab te gen resanblans. Nan anviwònman ki gen anpil forè ak nan anviwònman ki gen gwo tanperati, konsòn yo gen tandans defòme epi yo difisil pou tande. Nan anviwònman sa yo, lang yo gen tandans sèvi ak mwens konsòn.
Tank teknoloji kontinye ap akselere kominikasyon ant peyi yo, nou ta ka espere lang yo evolye pi vit pase jan yo te ye istorikman. Kilti popilè ankouraje polinizasyon kwaze lengwistik. Yo te akize Etazini kòm si li gen twòp enfliyans sou lòt kilti, men kounye a nou wè plis enfliyans nan plizyè direksyon, soti nan K-Pop (mizik Koreyen) rive nan fim Almodóvar (Espay), Guillermo del Toro (Meksik), ak anpil lòt peyi k ap pwodui gwo fim. Malgre nou toujou bezwen tradui travay sa yo, y ap kite mak yo sou anglè ameriken an.
Ciao pou kounye a!
P.S. Lè li klè ke gen de lang diferan epi ou bezwen tradui soti nan youn pou ale nan lòt la, MotaWord se pi bon sèvis tradiksyon ou genyen.
Li plis:
We Are Not Just a Website
What Is Translation Memory? (TM)