Ölümcül Çeviri: Şeytan Ayetleri kitabının Hitoshi
Igarashi Tarafından Japonca'ya Çevrilen Versiyonunun Politik Açıdan Değerlendirilmesi

Hitoshi Igarashi
"Bilim insanları, çalışmalarının sonucunda başlarına ne geleceğinden endişe etmemelidirler."
Hitoshi Igarashi, Şeytan Ayetleri'ni çevirme üzerine.

Hitoshi Igarashi, Arap ve Fars edebiyatı üzerine uzmanlaşmış bir Japon bilginidir. Salman Rushdie'nin Şeytan Ayetleri romanının ilk profesyonel Japonca çevirmeni oydu. Igarashi, metin üzerinde yoğun siyasi ve dini gerilimlerin yaşandığı bir dönemde çalıştı.

Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin fetvalarının yayınlanmasının ardından tercüme çalışmalarına başladı. Bu emirler, yazarı ve kitabın yayınlanmasıyla ilişkili herkesi hedef alıyordu. Yetkililer daha sonra tercümanı, ölümcül bir saldırının ardından Tsukuba Üniversitesi'ndeki ofisinde buldu.

Igarashi'nin ölümünden önce kendisine karşı hiçbir somut yasal suçlama yöneltilmemişti. Cinayetinin, tartışmalı kitabı üzerine yaptığı çalışmalara bir tepki olarak gerçekleştiği yaygın olarak kabul ediliyor. Hukuk belgelerini ve edebiyat eserlerini çevirirken tehlikeyle karşılaşan dilbilimciler tarihinde önde gelen bir figür olmaya devam etmektedir.

İran Fetvasının Hitoshi Igarashi Üzerindeki Etkisi

Ayetullah Humeyni'nin çıkardığı İran fetvaları, romanın yapımında yer alan herkesi hedef aldı. Kararda bu kişilerin kutsal inançlara hakaret ettikleri iddia edildi. Igarashi, Japonca çevirisi nedeniyle bu dini tarikatlara göre suçlu bulundu.

Roman, birçok ülkede derhal yasaklandı. Bu yerler arasında Pakistan, Hindistan, Suudi Arabistan ve Mısır bulunuyordu. Malezya, Güney Afrika ve İran da metnin dağıtımını yasakladı.

Fetva, dilbilimcilerin ve yayıncıların sürekli risk altında olduğu bir ortam yarattı. Igarashi, bu dönemde Japonya'daki en öne çıkan kurbanlardan biriydi. Projeye olan bağlılığı, edebiyatı dil engellerini aşarak erişilebilir kılmaya yönelik bir adanmışlığı gösterdi.

Hitoshi Igarashi'nin Akademik Kariyeri

Igarashi, Tsukuba Üniversitesi'nde Karşılaştırmalı İslam Kültürü alanında doçent olarak görev yapmıştır. İslam ve İslam Rönesansı üzerine kitaplar yayınlamış, üretken bir yazardı. Araştırmaları ayrıca Doğu geleneklerinde tıp ve maneviyat arasındaki ilişkiyi de kapsıyordu.

Modern romanlar üzerine yaptığı çalışmaların yanı sıra, yetenekli bir akademik çevirmendi. İbn Sina'nın Tıp Kanunu adlı eserinin Japonca baskısını hazırladı. Bu çeviri, temel bir tarihi tıp metnini Japon okuyuculara kazandırdı.

Igarashi, İmparatorluk İran Felsefe Akademisi'nde eğitim görürken bölgeye dair derin bir bilgi birikimi edindi. Bu birikimini çevirilerine ve kamuoyu açıklamalarına yansıttı. O, bilimsel çalışmaların siyasi veya dini tehditlerden bağımsız olması gerektiğini savundu.

Igarashi Romanı Neden Savundu?

Çevirmen, eserini resmi bir mahkemede savunma fırsatı bulamadı. Bunun yerine, kitabı çevirme kararını açıklamak için röportajlardan faydalandı. Romanın mesajının mistik Sufi düşüncesiyle tutarlı olduğuna inanıyordu.

Igarashi, yazarın İslam karşıtı olmadığını savundu. Kitabın temalarını E. M. Foster'ın sürgün edebiyatıyla karşılaştırdı. Ayrıca romandaki yolculuğun Hz. Muhammed'in hicretiyle paralellikler taşıdığını da belirtti.

Bilim insanı, kitabın öneminin yazarın kimliğini yansıtmasında yattığına inanıyordu. Yazıların Hindistan ile olan karmaşık ilişkiye odaklandığını düşünüyordu. Yaptığı iş nedeniyle aldığı tehditlerden korkmadığını defalarca belirtti.

Uluslararası Bağlam ve Sayılar

Bu çeviriyi çevreleyen olaylar birçok bireyi ve ülkeyi kapsıyordu. Bu istatistikler, tartışmanın boyutunu ve etkisini vurgulamaktadır.

• Bu politikalarla bağlantılı olarak İran dışında 100'den fazla kişi yargısız infazlarla karşı karşıya kaldı.
• Japonca baskısı 60.000 adet satmıştı, bu da yerelleştirilmiş versiyonun çok başarılı olduğu anlamına geliyor.
• Diğer iki dilbilimci de çevirileri nedeniyle fetvanın kurbanı oldu.
• İtalyan çevirmen Ettore Caprioli Milano'da bir saldırıdan sağ kurtuldu.
• Norveçli çevirmen William Nygaard da bir suikast girişiminden sağ kurtuldu.

Çevirmenlere yönelik şiddet, uluslararası diplomatik gerilimlere yol açtı. Nygaard'a yönelik suikast girişiminin ardından Norveç, İran'daki büyükelçisini geri çağırdı. Tehlikeye rağmen, kitap dünyanın dört bir yanındaki okuyuculara ulaşmaya devam etti.

Romanın yazarı, tehditlerden kaçmak için on yıl boyunca saklandı. Asıl lider vefat etmiş olsa da, yetkililer yıllar içinde suikast emirlerini yeniden teyit ettiler. Konuyla ilgili detaylı bir New York Times haberini okuyabilirsiniz.

Bu Makale Hakkında

Ünlü Çevirmenler, MotaWord'ün önde gelen dilbilimcileri ve çalışmalarını sergileyen bir serisidir. Küresel çeviri topluluğu için önem taşıyan hikayeleri paylaşıyoruz. Yayınlanmak isterseniz info@motaword.com adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Serideki diğer makalelerimize göz atın:

• Tek Adamın Ruh Dağı: Gao Xingjian'ı Çevirmek
• Mistik Nostradamus'u Yanlış Çevirmek
• Jorge Luis Borges ile Yüksek Kaliteli Çeviri Felsefesi

alıntılar: İranHaklar , NYTimes , JapanTimes , LATimes , UPI