Küresel Shakespeare:
Beşli Ölçünün Çevirisi

William Shakespeare

23 Nisan 1616'da öldü.

"İnsanlar onun evrensel bir yazar olduğunu söylemeye meyillidir." Durum bundan daha karmaşık. Shakespeare eserlerinin dünya çapında bu kadar yaygın olmasının sebebi, metinlerinin son derece esnek olmasıdır. Onların içinde oynayabileceğiniz bir şeyler var. "Onu söküp tekrar bir araya getirebilirsiniz ve yine de çalışır."
-Andrew Dickson, Shakespeare's Globe Çevresinde Yolculuklar kitabının yazarı

Tartışmasız en düşündürücü İngiliz edebiyat fenomeni olan William Shakespeare, yalnızca İngiliz dilini tek başına yeniden tanımlamakla kalmamış, aynı zamanda birçok dile büyük zorluk ve beceriyle profesyonelce çevrilmiştir. Shakespeare'in üslubu eşsizdir ve çevirmenlerinin kalitesi de bu ruhu çalışmalarında yansıtmalıdır. Örneğin, Shakespeare'i Zulu, Korece, Portekizce, Japonca ve daha birçok dile çevirmek, yalnızca uzman düzeyde İngilizce bilgisi değil, aynı zamanda hedef dilde yaratıcı, uyumlu ve yenilikçi bir yaklaşım gerektirir.

• Erken dönem edebiyat devlerinin çoğunda olduğu gibi, Shakespeare'in eserlerinin çevrilmesi de siyasi çalkantılar ve tartışmalardan uzak değildi. Bu durum özellikle erken dönem İngilizce kaynak metinlerinde geçerli gibi görünüyor. Shakespeare, yaşadığı dönemde son derece tartışmalı bir yazar ve kendi başına bir kültür figürüydü ve eserleri küresel pazara yayıldıkça bu gerilim daha da arttı. Shakespeare'in oyunları bilindiği üzere sol görüşlüdür ve gerçek hayattaki savaş ve sansür bağlamında, Shakespeare'in oyunlarının çevirisi, Çin, Japonya ve Sovyetler Birliği'nde olduğu gibi, belirli bir siyasi ideolojiyi bastırabilir veya teşvik edebilir.

• Shakespeare'in en ünlü oyunlarından biri olan "Hamlet" örneğinde, Japon yayıncılar 1932'de, Japonya'nın Batı üstünlüğüne meydan okumaya odaklandığı bir dönemde oyunu yasaklamaya karar verdiler. Japonya, oyunun Japoncaya çevrilmesinin sağcı hükümete karşı protesto ve isyanlara yol açacağından endişe duyuyordu.

• Shakespeare oyunlarının yorumlarında, olay örgüsü genellikle toplumsal koşullara uyacak şekilde değiştirilmiştir. Örneğin Britanya'da Romeo ve Juliet'in sonu trajik bir sondur. Ancak Japonya'da, aşk nedeniyle işlenen çifte intihar onurlu bir eylem olarak kabul edilebilir. Shakespeare'in iambik pentametre ölçüsünü çevirmek neredeyse imkansız olduğundan, çoğu çeviri yine de orijinaline sadık kalmaktadır. Neyse ki Shakespeare, konularını dil veya kültür ne olursa olsun son derece uyarlanabilir bir şekilde yazmıştır. Profesyonel bir Japon çevirmen, profesör ve Shakespeare uzmanı olan Tsybouchi Shoyo, bu sosyo-kültürel zorlukların son derece farkında olarak, Shakespeare'in tüm eserlerinin Japonca çevirisini ilk kez 1928 yılında Japonya'da tamamladı.

• Tercümesi neredeyse imkansız olan iambik pentametre, Shakespeare'in kendine özgü ve ikonik edebi tarzını kazandırmak için icat ettiği şiirsel bir vezin biçimidir. İngilizce dışında çok az dilde bu "tek heceli" kelime yapısı bulunur ve kelime kelime çeviri, çeviri süresini iki katına çıkarır. Örneğin, "On İkinci Gece"deki "Sir Toby Belch" karakteri Bulgarcada "Sir Toby Hiccup" olur, çünkü "belch" kelimesi Bulgarcada çok uzundur.

Shakespeare'in eserlerinin özü kelime oyunlarıdır. Profesyonel bir çevirmen bir oyunun öyküsünü, karakterlerini, anlamını ve fikirlerini aktarabilir, ancak Shakespeare'in eserlerinin titizlikle kusursuz bir çevirisi sadece zor değil, neredeyse imkansızdır. Bu imkansızlık, Shakespeare çevirmenleri için bir fırsat penceresi açarak, oyun yazarının ilhamının gölgesinde kendi dillerini bükme ve değiştirme olanağı yaratır. Shakespeare'in dehası o kadar yaygın ki, eserlerinin çevrilmesi, oyun yazarının icat ettiği türden yaratıcı kelime oyunları gerektiriyor ve çevirmenin Shakespeare'in kendisi olmasına olanak tanıyor.

William Shakespeare rakamlarla:
200      Shakespeare'in oyunlarının Hint isimleri ve mekanları kullanılarak uyarlanıp çevrildiği Hint dillerinin sayısı. “Hamlet” ve “Venedik Taciri” 50'den fazla kez tercüme edilmiştir. Hindistan'da "Hatalar Komedisi"nin otuzdan fazla farklı dildeki versiyonu bulunmaktadır.

28.829     Shakespeare'in tüm eserlerindeki toplam benzersiz kelime biçimi sayısı. Orijinal kelimelerin 12.493'ü yalnızca bir kez geçiyor.

Son on yılda Romeo ve Juliet'in sahnelendiği ülke sayısı: 24 Kullanılan diller arasında İngilizce, Almanca, İspanyolca, Korece, Fransızca, İtalyanca, Japonca, Lehçe, Fince, Rusça, Felemenkçe, Estonca, Çekçe, İbranice, Ukraynaca ve Romence gibi birçok dil bulunmaktadır.

Shakespeare'in Çince, Romence ve Maori dillerine çevirileri hakkında daha fazla bilgi için buraya tıklayın.

New York Halk Kütüphanesi'nin çevrilmiş Shakespeare filmleri ve kitapları koleksiyonlarının listesi için buraya tıklayın.

Folger'ın "Shakespeare in Translation" podcast serisini dinlemek için buraya tıklayın. Shakespeare'in diğer dillerden ifadeler ödünç almasıyla ünlüdür. Örneğin, 'şişman göbekler yağsız pate yapar' sözü, aslen Aziz Jerome'a ​​ait bir Yunan ve Latin atasözüdür. Aziz Jerome'un çevirisine dair makalemiz için buraya tıklayın.

MotaWord Hakkında
MotaWord, dünyanın en hızlı profesyonel çeviri platformudur. Bulut teknolojileri, projeleri 7/24 yöneten akıllı algoritmalar ve 29 binden fazla profesyonel çevirmen sayesinde MotaWord, geleneksel çeviri ajanslarına göre %60 daha ucuz ve 20 kat daha hızlı bir şekilde her dilde yüksek kaliteli çeviriler sunmaktadır.

Bu Makale Hakkında
Ünlü Çevirmenler, MotaWord'ün tarihten günümüze kadar uzanan önemli profesyonel çeviri eserlerini ve ünlü dilbilimcileri sergileyen bir bölümüdür. Blogumuzda bütün çevirmenler için önemli konuları araştırıyor, birleştiriyor ve paylaşıyoruz. Siz de MotaWord blog sitesinde yayınlanabilirsiniz - sadece info@motaword.com ile iletişime geçin.

"Ünlü Çevirmenler" bloglarımıza göz atın:

• Ernst H. Gombrich'in Çevirisinin Küçük Bir Tarihçesi
• Gerçek Bir Süper Kahramanın Eserini Çevirmek - Stan Lee'yi Anmak
• İncil Çağında Asi Bir Çeviri: Aziz Jerome

• Portekizceyle Oynamak: Giovanni Pontiero'nun Çevirileri

  Alıntılar: Shakespeare, URI, TheConversation, NoSweatShakespeare, GlobalLingo, OUP, NYPL, ALS, Westmont