Julia Evelina Smith: Người phụ nữ đầu tiên và duy nhất dịch Kinh Thánh

Julia Evelina Smith

27 tháng 5 năm 1792 – 6 tháng 3 năm 1886

“Có vẻ như là sự tự phụ khi một người phụ nữ bình thường, không có lợi thế đặc biệt nào về học vấn, lại tự mình dịch và xuất bản cuốn sách tuyệt vời nhất từng xuất hiện trên thế giới, và được cho là cuốn sách khó dịch nhất.”
- Julia Evelina Smith, về việc là người phụ nữ đầu tiên dịch Kinh Thánh.

Trong số tất cả các học giả và dịch giả Kinh Thánh từng tham gia dịch thuật Kinh Thánh, Julia Evelina Smith được cho là người thú vị nhất nhưng lại bị bỏ qua nhiều nhất. Là một dịch giả chuyên nghiệp tự xuất bản và nhà hoạt động vì quyền bầu cử của phụ nữ Mỹ, Smith là người phụ nữ đầu tiên dịch Kinh Thánh nhiều lần từ nhiều ngôn ngữ gốc khác nhau sang tiếng Anh. Bà cũng là tác giả của cuốn sách Abby Smith and Her Cows, kể về câu chuyện Smith và em gái của bà tham gia phản đối thuế trong phong trào đấu tranh giành quyền bầu cử cho phụ nữ ở Mỹ tại Connecticut, nơi cả hai sinh ra. Những thành tựu lịch sử của bà xứng đáng được ghi nhận, bởi bà đã đạt được những thành công về văn chương và chính trị trong thời kỳ mà phụ nữ bị coi là những người thấp kém hơn.

• Smith có kiến ​​thức cơ bản về tiếng Latin, tiếng Hy Lạp, tiếng Do Thái và tiếng Anh. Phần lớn cuộc đời bà dành để nghiên cứu ngôn ngữ và thần học Kitô giáo, nhưng bà chính thức trở thành dịch giả chuyên nghiệp ở tuổi 51. Lấy cảm hứng từ William Miller, một mục sư Baptist thế kỷ XIX, người nổi tiếng với lời tiên đoán rằng thế giới sẽ kết thúc vào ngày 22 tháng 10 năm 1844. Khi ngày 23 tháng 10 năm đó trôi qua, Smith quyết định tự mình dịch Kinh Thánh từ bản gốc để có được sự hiểu biết chính xác hơn về số phận của thế giới.
• Sinh ra trong một gia đình đông phụ nữ, Julia Evelina Smith cùng các chị em gái, mẹ và bà của bà đều là những người ủng hộ giáo dục cho phụ nữ, bãi bỏ chế độ nô lệ và quyền bầu cử của phụ nữ. Cả gia đình bà đã được vinh danh trong Đại sảnh Danh vọng Phụ nữ Connecticut vào năm 1994.
• Cô Smith đã nhận được nhiều lời chỉ trích gay gắt từ các bạn nam cùng lớp học ngôn ngữ, điều này thúc đẩy cô phải nỗ lực hơn nữa. Cô tiếp tục nhận thêm những lời chỉ trích về vai trò dịch thuật Kinh Thánh của mình. Vào thời đó, phụ nữ không chỉ không được phép học đại học mà còn không được phép giữ vai trò lãnh đạo trong nhà thờ. Làm sao một người phụ nữ có thể hiểu được lời Chúa? Rõ ràng bà Smith có quan điểm rất khác, vì bà chủ yếu tự học và tự xuất bản bản dịch Kinh Thánh của mình.
• Vì phụ nữ thời Smith không được coi là bình đẳng với nam giới, nên rất có thể bản dịch Kinh Thánh của bà đã bị thất lạc trong lịch sử. Trớ trêu thay, chính sự bất bình đẳng này lại cho phép Smith đưa bản dịch của mình đến với công chúng. Một nhân viên thu thuế đã tăng thuế suất đối với tài sản thuộc sở hữu của phụ nữ mà không tăng đối với tài sản thuộc sở hữu của nam giới. Bà Smith và em gái đã đấu tranh chống lại việc đánh thuế mà không có sự đại diện bằng cách xuất bản bản dịch Kinh Thánh của bà Smith, thu hút sự chú ý đến vấn đề quyền bầu cử của phụ nữ.

Bản dịch Kinh Thánh của Julia Evelina Smith là một phần quan trọng của lịch sử, đề cập đến nhiều vấn đề về bình đẳng. Bà đã tự mình dịch Kinh Thánh và cho đến nay vẫn là người phụ nữ duy nhất thực hiện thành công dự án này. Động lực duy nhất của bà được cho là tình yêu đối với Kinh Thánh, và mong muốn hiểu sâu hơn về kinh thánh để phát triển bản thân và gia đình. Những thành tựu của cô ấy chắc chắn xứng đáng được vinh danh.

Julia Evelina Smith qua những con số:

20 là số năm mà bà Smith cần để hoàn thành bản dịch Kinh Thánh của mình. Không cần bất kỳ sự trợ giúp nào, bà đã khéo léo và ấn tượng dịch toàn bộ kinh thánh từ các ngôn ngữ gốc. Elizabeth Cady Stanton từng viết một câu nổi tiếng: "Julia Smith đã dịch toàn bộ Kinh Thánh hoàn toàn một mình mà không cần tham khảo ý kiến ​​của bất kỳ ai." Và điều này không chỉ một lần, mà đến năm lần—hai lần trong tiếng Do Thái, hai lần từ tiếng Hy Lạp và một lần từ tiếng Latinh”.

7 là số năm bà Smith chờ đợi để tự xuất bản bản dịch Kinh Thánh của mình. Trong thời gian này, Julia và em gái của cô, Abby, đã trở thành những người tiên phong của phong trào đấu tranh giành quyền bầu cử cho phụ nữ, và là những nhà lãnh đạo đầu tiên của phong trào nữ quyền rộng lớn hơn sau đó. Cuốn Kinh Thánh của Smith cuối cùng đã được xuất bản vào năm 1876.

1   Bản dịch của Smith trình bày từng từ một, giống hệt như trong văn bản gốc. Bản dịch của cô ấy sử dụng từ tiếng Anh nhưng vẫn giữ nguyên cấu trúc ngữ pháp của ngôn ngữ gốc. Không khó để nhận ra những thiếu sót trong phương pháp này, và mặc dù bản dịch của bà thường bị chỉ trích là quá sát nghĩa mà thiếu mạch lạc, nó vẫn được coi là bản dịch chính xác hơn bản dịch của Vua James và là bản dịch tiếng Anh đương đại duy nhất hiện có được dịch trực tiếp từ ngôn ngữ gốc.
Để hỗ trợ thêm cho phụ nữ trong lĩnh vực dịch thuật, hãy tham khảo cuộc thi thường niên Giải thưởng Warwick dành cho phụ nữ trong lĩnh vực dịch thuật.

Tháng Tám là Tháng Phụ nữ trong Dịch thuật.

Để tìm hiểu thêm về phụ nữ trong lĩnh vực dịch thuật, hãy truy cập mục Những dịch giả nổi tiếng trên blog của MotaWord.

Về bài viết này
Famous Transl ators là một phân khúc MotaWord giới thiệu các tác phẩm dịch chuyên nghiệp đáng chú ý và các nhà ngôn ngữ học nổi tiếng từ lịch sử đến hiện tại. Chúng tôi đang nghiên cứu, biên soạn và chia sẻ những câu chuyện quan trọng đối với mọi dịch giả trên blog của chúng tôi. Bạn cũng có thể được xuất bản ngay tại đây trên trang blog MotaWord - chỉ cần liên hệ info@motaword.com.

Kiểm tra các bài viết “Dịch giả nổi tiếng” trước đây của chúng tôi:

• Dịch thuật chủ nghĩa nữ quyền với Chimamanda Ngozi Adichie
• Constance Garnett: Người tiên phong không hoàn hảo của ngành dịch thuật Nga
• Bản dịch đồ họa của Persepolis

Nguồn tham khảo: HDS, CBE, Erudit, Encyclopedia, BibleResearcher, MuseumOfTheBible