Giải mã một tác phẩm của Jules Verne bị dịch sai

Jules Verne
8 tháng 2 năm 1828 – 24 tháng 3 năm 1905

"Con người không bao giờ hoàn hảo cũng chẳng bao giờ hài lòng."

Jules Verne Đứng thứ hai sau Agatha Christie về số lượng tác phẩm được dịch chuyên nghiệp nhiều nhất trên thế giới, Jules Verne, người qua đời vào ngày 24 tháng 3 năm 1905, được biết đến như một trong những "cha đẻ của thể loại khoa học viễn tưởng". Các tác phẩm của ông ban đầu được viết bằng tiếng Pháp, và việc dịch tác phẩm của Verne sang tiếng Anh bắt đầu vào năm 1852. Tuy nhiên, chất lượng dịch thuật và bản địa hóa chuyên nghiệp của những tác phẩm này sang tiếng Anh lại cực kỳ kém. The Guardian đặc biệt kêu gọi “một dịch vụ dịch thuật tốt hơn” cho các tác phẩm của Verne, và còn dịch vụ nào tốt hơn Nền tảng dịch thuật nhanh nhất thế giới? Các bản dịch tác phẩm của Jules Verne sang tiếng Anh chứa đầy những sai sót, và nhiều độc giả tiếng Anh đang kêu gọi "đánh giá lại toàn diện" các tác phẩm của ông. Kể từ khi xuất hiện vào thế kỷ 19, Jules Verne đã được yêu thích trên toàn thế giới. Các bản dịch tiếng Anh được thực hiện quá tệ ngay sau khi xuất bản lần đầu đến nỗi nhiều người tự nhận đã đọc tiểu thuyết của ông vẫn chưa thực sự hiểu hết được những gì Verne có thể mang lại với tư cách là một tác giả.

• Chuyến du hành trên khinh khí cầu (1851) là tác phẩm đầu tiên của Verne được Anne T. Wilbur dịch sang tiếng Anh và được xuất bản bởi tạp chí văn học và nghệ thuật American Journal Sartrain’s Union Magazine. Bản dịch tiếng Anh của cuốn "Five Weeks in a Balloon" do William Lackland thực hiện đã ra mắt ngay sau đó vào năm 1869. Sự nổi tiếng ban đầu của Verne mang lại lợi nhuận khổng lồ, và mặc dù các bản dịch tiếng Anh được liên tục xuất bản trong suốt cuộc đời của Verne, nhưng chúng được thực hiện rất vội vàng bởi các nhà xuất bản và dịch giả được thuê để nhanh chóng mở rộng thị trường Anh cho tác phẩm của Verne.

• Trái ngược với quan niệm phổ biến trong cộng đồng nói tiếng Anh, tác phẩm của Jules Verne ban đầu không chỉ dành riêng cho trẻ em. Các nhà xuất bản Anh và Mỹ đã quyết định tiếp thị tác phẩm của Verne như là "văn học thiếu nhi" vì họ cho rằng tác phẩm sẽ phổ biến hơn và thu được nhiều tiền hơn theo cách đó. Quyết định kinh doanh này đã có tác động lâu dài đến danh tiếng của Verne, cũng như chất lượng các tác phẩm của ông bằng tiếng Anh. Những dịch giả tận tâm dịch tác phẩm của Verne cho trẻ em này không quan tâm đến chất lượng; họ chỉ muốn kiếm tiền. Văn bản gốc bằng tiếng Pháp bị cắt xén, rồi được chỉnh sửa lại bằng tiếng Anh, và những chỗ trống được lấp đầy bằng những đoạn văn hoàn toàn mới.

• Những người dịch bản gốc tiếng Anh thường thay đổi cách mô tả, đơn giản hóa hoặc loại bỏ hoàn toàn nội dung, thậm chí còn thay đổi cả các phép đo được thực hiện cẩn thận của Verne bằng cách thay đổi đơn vị một cách kỳ lạ sang hệ đo lường Anh nhưng vẫn giữ nguyên các con số. Các nghiên cứu khoa học do Verne thực hiện đã bị dịch sai trầm trọng trong các bản dịch tiếng Anh thế kỷ 19. Phần lớn yếu tố hài hước trong bản gốc tiếng Pháp đã bị lược bỏ, lời thoại được rút gọn thành một bản tóm tắt ngắn gọn, và bất cứ điều gì dù chỉ hơi xúc phạm đến Vương quốc Anh đều bị kiểm duyệt hoàn toàn. Hầu hết, nếu không phải tất cả, những dịch giả tiếng Anh thời kỳ đầu này đều đang thực hiện việc kiểm duyệt tư tưởng. Không quan tâm đến chất lượng, những bản dịch kém chất lượng này không phải do năng lực ngôn ngữ yếu kém, mà là do nhiều tác phẩm của Verne đã được viết lại để phản ánh một chương trình nghị sự chính trị "thân Anh". Ví dụ, dưới chiêu bài "bản địa hóa" cho cộng đồng nói tiếng Anh, mọi lời chỉ trích đối với chủ nghĩa thực dân Anh đều bị che đậy bằng những lời ca ngợi hoa mỹ về "ảnh hưởng văn minh" của nước Anh.
  

  Bạn có cần
  dịch vụ dịch thuật không?

  Hãy để dịch tài liệu của bạn được dịch bởi một dịch giả chuyên nghiệp với thời gian giao hàng chỉ trong vòng 12 giờ.

  Tính toán chi phí dịch thuật của bạn

  
  

• Giờ đây, với những bản dịch tệ hại từ thế kỷ 19 đã được công khai, chúng lại đáng buồn thay được coi là những bản dịch chuẩn mực của Jules Verne. Tuy nhiên, bắt đầu từ những năm 1960, các dịch giả và người hâm mộ Verne bắt đầu nhận ra tội ác văn chương này. Kể từ đó, một kiểu phục hưng các tác phẩm của Jules Verne đã trải qua nhiều phiên bản cập nhật khác nhau của những tác phẩm được yêu thích của ông. Với những bản dịch chất lượng được cập nhật này, Jules Verne giờ đây được nhìn nhận một cách nghiêm túc hơn như một nhân vật văn học dành cho mọi lứa tuổi.

Tại sao dịch thuật chuyên nghiệp chất lượng cao lại quan trọng? Rõ ràng, những bản dịch kém chất lượng này không hề ảnh hưởng đến sự nổi tiếng hay danh vọng của Jules Verne, vậy tại sao độc giả và dịch giả ngày nay lại phải quan tâm đến tính trung thực của các bản dịch tác phẩm của Verne so với bản gốc tiếng Pháp? Sự bất công nằm ở phong cách. Một dịch giả chuyên nghiệp giỏi luôn trung thành tuyệt đối với ngôn ngữ gốc. Kiểm duyệt tư tưởng không có chỗ đứng trong quá trình bản địa hóa. Trong trường hợp các tác phẩm của Verne, như được dịch trước năm 1960, các bản dịch khác nhau của cùng một cuốn tiểu thuyết lại khác biệt rất nhiều về nhân vật và thậm chí cả cốt truyện, khiến một nhà phê bình phải nhận xét rằng "thế giới nói tiếng Anh chưa bao giờ có cơ hội công bằng để hiểu được Jules Verne thực sự". Với việc các bản dịch "chuẩn" hiện đã được công khai, các bản sao miễn phí và giá rẻ của những tác phẩm bị kiểm duyệt về mặt tư tưởng này đang được lưu hành mà không có sự kiểm soát nào. Càng nhiều dịch giả chuyên nghiệp chất lượng quan tâm đến việc dịch tác phẩm của Verne từ tiếng Pháp gốc, thì càng có nhiều khả năng những lời văn của ông sẽ chạm đến trái tim của bất kỳ cộng đồng độc giả nào theo cách mà ông đã dự định ban đầu.

Liệu các dịch giả của MotaWord có đủ khả năng đáp ứng thử thách này không? Chắc chắn.

Jules Verne qua những con số:

300    Số lượng phim điện ảnh, chương trình truyền hình và vở kịch được chuyển thể dựa trên tác phẩm của Jules Verne.

50     Số lượng sách trong bộ sách “Những chuyến phiêu lưu kỳ thú” của Jules Verne. Loạt phim này bao gồm các tựa đề như Hành trình vào trung tâm Trái đất, Năm tuần trên khinh khí cầu, Hành trình vào trung tâm Trái đất, và nhiều phim khác nữa.

2    Năm 2008, hai bản thảo gốc của Verne đã được đưa vào một tàu vận chuyển hàng hóa không người lái được gửi đến Trạm Vũ trụ Quốc tế. Chiếc xe được đặt tên là "Jules Verne ATV".
Để xem danh mục đầy đủ các bản dịch tiếng Anh của Jules Verne cần được dịch lại, hãy nhấp vào đây.

Để biết thêm về việc dịch các tác phẩm khoa học và khoa học viễn tưởng, hãy xem cáo phó của MotaWord dành cho Stephen Hawking và Ursula K. Le Guin.

Giới thiệu về MotaWord
MotaWord là nền tảng dịch thuật chuyên nghiệp nhanh nhất thế giới. Nhờ sử dụng công nghệ điện toán đám mây, các thuật toán thông minh quản lý dự án suốt ngày đêm và hơn 29 nghìn dịch giả chuyên nghiệp, MotaWord cung cấp các bản dịch chất lượng cao bằng mọi ngôn ngữ với giá rẻ hơn 60% và nhanh hơn 20 lần so với các công ty dịch thuật truyền thống.

Về bài viết này
Famous Transl ators là một phân khúc MotaWord giới thiệu các tác phẩm dịch chuyên nghiệp đáng chú ý và các nhà ngôn ngữ học nổi tiếng từ lịch sử đến hiện tại. Chúng tôi đang nghiên cứu, biên soạn và chia sẻ những câu chuyện quan trọng đối với mọi dịch giả trên blog của chúng tôi. Bạn cũng có thể được xuất bản ngay tại đây trên trang blog MotaWord - chỉ cần liên hệ info@motaword.com.

Hãy xem thêm các bài viết khác về "Những dịch giả nổi tiếng":

• Bản dịch tiếng Trung dưới sự kiểm duyệt
• Tác giả tự dịch: Samuel Beckett
• Một dịch giả nổi loạn trong thời đại Kinh Thánh: Thánh Jerome
• Ai đã dịch lời của Winnie Mandela?
• Tác giả được dịch chuyên nghiệp nhiều nhất thế giới

Trích dẫn: TheGuardian, EscapistMagaizine, HindustanTimes, Gizmodo, TheNewsMinute, St.OlafCollege